Do kiedy można wycinać drzewa bez zezwolenia?
W polskich przepisach nie ma jednej daty, do której można usuwać drzewa bez zezwolenia. O formalnościach decydują przede wszystkim gatunek i obwód pnia, status właściciela, cel wycinki oraz prawny status nieruchomości. Równie ważne jest to, czy drzewo stanowi siedlisko chronionych zwierząt, roślin lub grzybów.
Często spotykana informacja o zakazie wycinki od 1 marca do 15 października nie oznacza powszechnego ustawowego zakazu obowiązującego w całej Polsce. Daty te przyjmuje się orientacyjnie jako okres lęgowy wielu ptaków, ale terminy rozrodu różnią się w zależności od gatunku i mogą zmieniać się z roku na rok. Dlatego sama pora roku nie przesądza ani o konieczności uzyskania zezwolenia, ani o tym, czy prace są dopuszczalne.
Najpierw trzeba ustalić wymagane formalności, a niezależnie od terminu sprawdzić, czy wycinka nie naruszy ochrony gatunkowej. Jesień i zima bywają korzystniejszym okresem z punktu widzenia ochrony ptaków, lecz prace poza sezonem lęgowym nie zwalniają z obowiązku zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa ani uzyskania zezwolenia, jeśli przepisy tego wymagają.
Kiedy obwód pnia pozwala uniknąć formalności?
W wielu przypadkach o tym, czy potrzebne jest zezwolenie lub zgłoszenie, decyduje obwód pnia. Mierzy się go na wysokości 5 cm nad ziemią. Zezwolenie nie jest wymagane w podstawowej kategorii, jeśli obwód nie przekracza właściwego progu:
- 80 cm dla topoli, wierzb, klonu jesionolistnego i klonu srebrzystego,
- 65 cm dla kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej i platanu klonolistnego,
- 50 cm dla pozostałych gatunków drzew.
Próg obejmuje także drzewo, którego obwód jest równy wskazanej wartości. Przykładowo topola o obwodzie 80 cm, mierzonym 5 cm nad ziemią, mieści się w tym zwolnieniu. Podobnie topola o obwodzie 75 cm co do zasady nie wymaga zezwolenia ani zgłoszenia w tej podstawowej kategorii. Inaczej będzie w przypadku dębu o obwodzie 55 cm: dla gatunków spoza wymienionych grup próg wynosi 50 cm, więc drzewo go przekracza.
Warto pamiętać, że progi nie rozstrzygają każdej sytuacji. Znaczenie mogą mieć także rodzaj nieruchomości, szczególne przepisy dotyczące danego terenu oraz cel usunięcia drzewa. Przed rozpoczęciem prac należy więc potwierdzić, czy w konkretnym przypadku nie obowiązuje dodatkowy wymóg.
Kiedy zamiast zezwolenia trzeba zgłosić wycinkę?
Osoba fizyczna będąca właścicielem nieruchomości, która chce usunąć z niej drzewo w celu niezwiązanym z działalnością gospodarczą, musi zgłosić zamiar wycinki, jeśli obwód pnia przekracza właściwy próg. Zgłoszenie nie jest tym samym co wniosek o zezwolenie i nie oznacza automatycznie, że trzeba uzyskać decyzję zezwalającą na usunięcie drzewa.
Zgłoszenie składa się do właściwego organu, którym najczęściej jest wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Jeżeli nieruchomość jest wpisana do rejestru zabytków, właściwy może być wojewódzki konserwator zabytków. Organ ma do 21 dni od otrzymania zgłoszenia na przeprowadzenie oględzin. Po ich wykonaniu może wnieść sprzeciw w drodze decyzji. Jeśli nie zrobi tego w ciągu 14 dni od oględzin, wycinkę można przeprowadzić.
Trzeba uwzględnić również czas, jaki upłynął od oględzin. Po sześciu miesiącach drzewo nie może zostać usunięte na podstawie danego zgłoszenia. Jeśli prace nie rozpoczęły się w tym terminie, należy ponownie sprawdzić wymagania i skontaktować się z urzędem. Terminy oraz sposób liczenia poszczególnych etapów warto potwierdzić przed zaplanowaniem wycinki.
Przykład z dębem pokazuje różnicę między zezwoleniem a zgłoszeniem. Dąb o obwodzie 55 cm przekracza próg 50 cm. Jeśli usuwa go osoba fizyczna z własnej nieruchomości na cel prywatny, powinna zgłosić zamiar wycinki. Nie oznacza to jednak, że w każdym takim przypadku konieczne będzie uzyskanie zezwolenia.
Jakie drzewa można usuwać na podstawie wyjątków?
Przepisy przewidują sytuacje, w których zezwolenie zasadniczo nie jest wymagane. Należą do nich między innymi krzewy rosnące w skupisku o powierzchni do 25 m², drzewa owocowe oraz usuwanie drzew w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Ustawa wskazuje też szczególne przypadki dotyczące między innymi drzew rosnących w lasach i na plantacjach oraz drzew usuwanych w związku z akcją ratowniczą.
Każdy wyjątek ma jednak określone warunki i nie należy zakładać, że będzie miał zastosowanie wyłącznie na podstawie ogólnego opisu. Przykładowo zwolnienie dotyczące drzew owocowych może nie obejmować nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków ani drzew rosnących na terenach zieleni. Przed skorzystaniem z wyjątku trzeba sprawdzić jego dokładny zakres, zwłaszcza gdy nieruchomość jest objęta szczególną ochroną lub ma nietypowy status prawny.
Wątpliwości może budzić również cel usunięcia drzewa. Inne zasady mogą dotyczyć właściciela prywatnego usuwającego drzewo na potrzeby niezwiązane z działalnością gospodarczą, a inne sytuacji, w której wycinka wiąże się z prowadzeniem działalności. Dlatego przed podjęciem decyzji warto ustalić zarówno tytuł prawny do nieruchomości, jak i rzeczywisty cel prac.
Dlaczego ochrona ptaków obowiązuje przez cały rok?
Ochrona gatunkowa działa niezależnie od procedury zgłoszenia lub uzyskania zezwolenia. Przed wycinką trzeba sprawdzić, czy drzewo nie jest miejscem rozrodu, schronieniem albo innym siedliskiem chronionego gatunku. Dotyczy to nie tylko ptaków, ale również między innymi nietoperzy, roślin i grzybów. Jeżeli prace mogłyby naruszyć obowiązujące zakazy, może być konieczne uzyskanie odstępstwa albo przełożenie wycinki.
Okresy rozrodu ptaków nie pokrywają się w pełni. Przykładowo okres lęgowy bielika może obejmować styczeń, lipiec, wróbla luty lub marzec, sierpień, a jerzyka maj, sierpień. Są to przykłady pokazujące, dlaczego nie można wyznaczyć jednej daty, po której każda wycinka będzie bezpieczna. Także poza typowym sezonem lęgowym w drzewie może znajdować się czynne gniazdo lub schronienie chronionego zwierzęcia.
Z punktu widzenia ograniczania ryzyka naruszenia zakazów zaleca się planować wycinkę na jesień lub zimę. Nie jest to jednak gwarancja, że prace będą dopuszczalne. Przed ich rozpoczęciem należy ocenić stan drzewa i jego otoczenia, a w razie wątpliwości skorzystać z pomocy osoby kompetentnej w rozpoznawaniu siedlisk. Jeśli zostanie stwierdzona obecność chronionego gatunku, kalendarzowy termin nie zastępuje wymaganej zgody ani odstępstwa.
Odpowiedź na pytanie „do kiedy można wycinać drzewa bez zezwolenia?” brzmi: nie ma ogólnej daty granicznej. Najpierw należy sprawdzić gatunek i obwód pnia, status nieruchomości, właściciela oraz cel usunięcia drzewa. Następnie trzeba ustalić, czy wymagane jest zgłoszenie lub zezwolenie, a przez cały rok zwracać uwagę na chronione gatunki i ich siedliska.
Materiały źródłowe
- https://www.gov.pl/web/gdos/wycinka-drzew-lub-krzewow-a-ochrona-gatunkowa
- https://www.gov.pl/web/gdos/sytuacje-w-ktorych-nie-jest-wymagane-zezwolenie-na-usuniecie-drzew-i-krzewow
- https://samorzad.gov.pl/attachment/4eba19e5-73db-4146-8198-b925ee2edd72
- https://www.gov.pl/web/gdos/ochrona-zadrzewien