Co oznacza obowiązek BDO?
BDO to Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami. Pytanie „kogo obowiązuje BDO” nie ma jednej odpowiedzi, ponieważ obowiązki zależą od rodzaju działalności i konkretnych czynności wykonywanych przez przedsiębiorcę. Wpis do rejestru, ewidencja odpadów, dokumenty ewidencyjne i roczne sprawozdania to odrębne obowiązki, które nie zawsze dotyczą tego samego podmiotu.
Firma może być zobowiązana do uzyskania wpisu, ponieważ wytwarza odpady wymagające ewidencji, zajmuje się gospodarowaniem odpadami albo wprowadza na polski rynek określone produkty lub opakowania. Jedno przedsiębiorstwo może podlegać rejestracji z kilku przyczyn jednocześnie. Dlatego sama nazwa branży, liczba pracowników czy forma prawna nie przesądzają o obowiązku.
BDO może dotyczyć również jednoosobowej działalności gospodarczej. O tym, czy przedsiębiorca musi się zarejestrować, decydują przede wszystkim faktyczny zakres działalności, rodzaje wytwarzanych odpadów oraz to, czy produkty lub opakowania są wprowadzane na rynek krajowy.
Kto musi uzyskać wpis do rejestru BDO?
Wpisu wymagają między innymi podmioty gospodarujące odpadami oraz przedsiębiorcy wytwarzający odpady, jeżeli przepisy zobowiązują ich do prowadzenia ewidencji. Obowiązek może obejmować firmy, które odpady zbierają, transportują lub przetwarzają, a także sprzedawców odpadów i pośredników uczestniczących w ich obrocie.
Osobną grupę stanowią przedsiębiorcy wprowadzający na rynek krajowy określone produkty i opakowania. Mogą to być producenci, importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Obowiązek może dotyczyć między innymi wprowadzania:
- sprzętu elektrycznego i elektronicznego,
- baterii lub akumulatorów,
- pojazdów, opon i olejów smarowych,
- produktów w opakowaniach oraz samych opakowań.
W praktyce wpis może być wymagany na przykład od warsztatu samochodowego, gabinetu lekarskiego, firmy remontowej, sklepu spożywczego, producenta sprzętu elektrycznego czy importera sprzedającego towary w opakowaniach. Są to przykłady, a nie automatyczna lista branż objętych rejestrem. Ostatecznie liczą się wykonywane czynności i konkretna podstawa prawna.
Kiedy firma może być zwolniona z wpisu?
Niektóre firmy mogą nie podlegać wpisowi z tytułu wytwarzania odpadów, jeżeli wytwarzają wyłącznie odpady o składzie i charakterze odpadów komunalnych oraz korzystają z gminnego systemu odbioru. Takie rozwiązanie może obejmować niektóre biura, kancelarie, biura rachunkowe czy drobne punkty usługowe. Nie wystarczy jednak uznać, że odpady są komunalne tylko dlatego, że działalność ma niewielką skalę lub odbywa się w biurze. Znaczenie ma rzeczywisty skład i charakter odpadów oraz sposób ich odbioru.
Zwolnienia mogą dotyczyć także określonych rodzajów i ilości odpadów, dla których przepisy nie wymagają prowadzenia ewidencji. Przedsiębiorca powinien sprawdzić właściwy katalog i limity. Niewielka ilość odpadów sama w sobie nie oznacza zwolnienia, a nawet mała ilość niektórych odpadów niebezpiecznych może wiązać się z obowiązkiem ewidencji i wpisu.
Wpisu zasadniczo nie wymagają również rolnicy będący wytwórcami odpadów, którzy gospodarują na powierzchni poniżej 75 ha, o ile nie podlegają rejestracji z innego tytułu. Wyłączenie nie ma zastosowania, gdy rolnik wykonuje równocześnie działalność objętą obowiązkiem wpisu, na przykład wprowadza na rynek produkty lub opakowania wymagające rejestracji. Zasadniczo wpisu nie wymagają też podmioty transportujące własne odpady, co nie zwalnia ich automatycznie z innych obowiązków dotyczących odpadów.
Jak ocenić, czy działalność wymaga rejestracji?
Warto zacząć od ustalenia, czy firma wytwarza odpady, a następnie określić ich rodzaje i ilości. Trzeba sprawdzić, czy dane odpady podlegają ewidencji oraz czy zastosowanie ma konkretne zwolnienie. Przy ocenie należy uwzględnić odpady powstające w rzeczywistych procesach firmy, a nie tylko te, które są najłatwiejsze do zauważenia.
Kolejnym krokiem jest sprawdzenie, czy przedsiębiorstwo zbiera, transportuje, przetwarza, sprzedaje lub pośredniczy w obrocie odpadami. Następnie trzeba ustalić, czy wprowadza na rynek krajowy produkty lub opakowania objęte obowiązkami BDO. Te obszary mogą się nakładać, dlatego rejestracja może być wymagana z więcej niż jednego tytułu.
Na koniec należy określić właściwy zakres wpisu i związane z nim obowiązki. Podmiot zobowiązany do uzyskania wpisu na wniosek powinien złożyć go przed rozpoczęciem działalności wymagającej rejestracji. Jeśli obowiązek ujawni się już w trakcie prowadzenia działalności, wniosek należy złożyć niezwłocznie. Wpis może być dokonywany na wniosek przedsiębiorcy albo z urzędu przez marszałka województwa, zależnie od podstawy prawnej.
Jakie obowiązki i opłaty mogą wiązać się z BDO?
Wpis do rejestru nie oznacza, że każdy podmiot wykonuje wszystkie obowiązki BDO. W zależności od podstawy rejestracji mogą być wymagane ewidencja odpadów, wystawianie dokumentów ewidencyjnych lub składanie rocznych sprawozdań. Sprawozdania dotyczące produktów, opakowań i gospodarowania odpadami składa się za pośrednictwem indywidualnego konta w systemie. Wprowadzający produkty lub opakowania mogą mieć obowiązki sprawozdawcze i finansowe niezależne od ewidencji odpadów.
Opłata rejestrowa i roczna wynosi 200 zł dla mikroprzedsiębiorców oraz 800 zł dla pozostałych przedsiębiorców, ale dotyczy wyłącznie określonych kategorii wprowadzających produkty i opakowania. Może obejmować między innymi wprowadzających sprzęt elektryczny i elektroniczny, baterie lub akumulatory, pojazdy, opakowania, produkty w opakowaniach, opony i oleje smarowe. Nie jest to powszechna opłata za każdy wpis do BDO, dlatego przed jej uiszczeniem trzeba ustalić, czy dana podstawa rejestracji rzeczywiście jej wymaga.
Brak obowiązku wpisu nie zawsze oznacza brak innych obowiązków odpadowych lub środowiskowych. Niezależnie od rejestracji warto sprawdzić zasady ewidencji, sprawozdawczości, przekazywania odpadów oraz obowiązki wynikające z wprowadzania produktów i opakowań. Rzetelna ocena powinna uwzględniać faktyczny charakter działalności, rodzaj odpadów i wszystkie podstawy, z których może wynikać obowiązek BDO.
Materiały źródłowe
- https://bdo.mos.gov.pl/pytania-i-odpowiedzi/ile-wynosi-oplata-rejestrowa-roczna/
- https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00273
- https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/ou170
- https://mazovia.pl/pl/bip/zalatw-sprawe/e-uslugi/karty-uslug/6-oplaty-srodowiskowe/602-oplaty-za-opakowania-oplata-produktowa-oplata-na-publiczne-kampanie-edukacyjne.html
- https://bdo.mos.gov.pl/aktualnosci/podmioty-zobowiazane-do-rejestracji-w-bdo/